Choroby oczu u koni - postępowanie
Data: 08-12-2007
Temat: Choroby Koni


     Oko to ważny narząd. Oczywiście nie jest narządem kluczowym dla życia organizmu, ale jego utrata może ograniczać wartość użytkową zwierzęcia, a w przypadku chorób obu oczu, wyłączyć całkowicie konia z użytkowania. Pojawia się pytanie, kiedy choroba oka jest zwykłym zapaleniem spojówek a kiedy zapalenie spojówek to objaw głębszych problemów? Kiedy należy zasięgnąć porady specjalisty? W niniejszym artykule krótko omówię główne przyczyny konsultacji okulistycznych.

     Dla uporządkowania wiedzy proponuję zapoznać się z krótką charakterystyka anatomiczną. Oko w uproszczeniu zbudowane jest z trzech warstw:

  • zewnętrznej - rogówka, twardówka
  • środkowej- tęczówka, ciało rzęskowe, naczyniówka
  • wewnętrznej- siatkówka

     Na zewnątrz oko pokrywają powieki-dolna i górna, które tworzą szparę powiek. Często dochodzi do urazów powiek z obfitym krwawieniem z bogato unaczynionej skóry.

     Świeże rany podlegają opracowaniu chirurgicznemu, starsze wymagają odświeżenia brzegów i zszycia lub pozostawienia do wygojenia przez ziarninowanie. W przypadku istnienia dużych obrzęków lepiej jest zaczekać dobę, aż one ustąpią po podawaniu leków przeciwzapalnych, co ułatwia poprawne zbliżenie brzegów rany. Powieki i okolica oka to także często miejsce występowania rozrostów paranowotowrowych - sarkoidów, które poddaje się odpowiedniej terapii z lub bez usunięcia w zależności od średnicy zmiany.

     Wewnętrzna powierzchnia powieki pokryta jest spojówką. Spojówka to unaczyniona warstwa, które może ulegać stanom zapalnym o różnej etiologii. Objawia się to jej zaczerwienieniem i wypływem z oka, który może być śluzowo-surowiczy lub ropny. Dość często ulega ona podrażnieniu. Często także dochodzi do wbicia ciała obcego (np. kłos trawy) w sklepieniu spojówki lub pod trzecią powieką, która także pokryta jest spojówką. W takich przypadkach można przemywać oko kwasem bornym czy solą fizjologiczną. Nie zalecam stosowaniu naparów z herbat czy świetlika, gdyż mogą one jedynie dodatkowo uczulać. Z leków, które można zastosować polecam krople Sulfacetamidum (obecne dostępne na receptę), które można stosować kilka razy dziennie przez 5-7 dni. W przypadku braku wyraźnej poprawy konieczna jest konsultacja z lekarzem weterynarii.

     Rogówka widoczna jest z zewnątrz i jej zmiany są oczywiste dla właściciela. Najczęściej dochodzi do urazu rogówki, który może być powierzchowny lub głęboki. W zależności od głębokości ubytku i czasu trwania oprócz leczenia farmakologicznego wykonuje się szereg zabiegów chirurgicznych, takich jak uszypułowanie, przeszczepy na rogówkę, szycie powiek, fartuch ochronny z trzeciej powieki, usuwanie martwego nabłonka. Zabiegi te maja na celu przyspieszenie gojenia i ochronę ubytku. Poza tym wymagana jest antybiotykoterapia i leki przeciwzapalne. Nigdy w przypadku urazu rogówki nie należy na własna rękę podawać leków przeciwzapalnych, jeśli nie wykonano wcześniej testu fluoresceionowego.

     W opornych przypadkach konieczne jest pobranie wymazu na badania bakteriologiczne czy zeskrobin na cytologię. Nie są to jedynie akademickie rozważania, ale postępowanie rutynowe w innych krajach. Jeżeli po 24 godzinach intensywnej terapii nie ma poprawy należy rozważyć zabieg chirurgiczny.

     Rogówka przechodzi w twardówkę, której zmiany są rzadkie i najczęściej towarzyszą głębokim chorobom oka.

     Druga warstwa oka to błona naczyniowa .W skład jej wchodzi tęczówka, ciało rzęskowe i naczyniówka. Są to struktury bogato unaczynione, które dlatego łatwo ulegają zapaleniu. Najważniejszą choroba w okulistyce koni związaną z tą warstwą jest ślepota miesięczna koni. Nazwa oznacza, że w określonych odstępach czasu (niekoniecznie co miesiąc) dochodzi do zmian zapalnych w oku na skutek zakażenia bakteriami - Leptospirami. Z zewnątrz często widzimy tylko zapalenie spojówek lub „ataki” mogą przebiegać dla właścicieli bezobjawowo, jeżeli stan zapalny dotyczy tylnej warstwy gałki ocznej. W konsekwencji powtarzające się zapalenia prowadzą do nieodwracalnych zmian w strukturach oka i ślepoty.

     Gałka oczna zapada się i oko przestaje widzieć. Rozpoznanie polega na dokładnym badaniu struktur wewnętrznych oka i dna oka po farmakologicznym rozszerzeniu źrenicy. Wymaga to pewnego doświadczenia i powinno stanowić stały element badania kuno-sprzedaż. Metodą leczenia jest zabieg chirurgiczny - witrektomia. Polega ona na usunięciu strątów zapalnych i bakterii z wnętrza oka w znieczuleniu ogólnym. Najważniejsze jest aby podczas „ataków” choroby działać miejscowo i ogólnie przeciwzapalnie, co zmniejsza skutki choroby.

     W tym akapicie należy także powiedzieć kilka słów o jaskrze - kolejnej chorobie, która występuje u koni i może zniszczyć gałkę oczną. W uproszczeniu jaskra to wzrost ciśnienia śródgałkowego powyżej 30 mmHg. Pomiar ciśnienia wykonuje się najlepiej tonometrem aplanacyjnym, tonopen XL lub tonometrem Perkinsa. Po ustaleniu przyczyny jaskry podejmuje się odpowiednie leczenie.

     Idąc głębiej kolejna warstw to siatkówka. Choroby siatkówki wymagają doświadczenia w badaniu dna oka. Występują stosunkowo rzadko i mogą być skutkiem innych chorób, np. ślepoty miesięcznej.

     Pomiędzy tęczówką a siatkówką znajduje się jeszcze soczewka i ciało szkliste. Soczewka może ulec zwichnięciu lub możemy mieć doczynienia z zaćmą soczewki. Zaćma soczewki jest często wrodzonym schorzeniem u źrebiąt i wymaga zabiegu fakoemulsyfikacji w celu usunięcia mętnej zawartości. Często na skutek ślepoty miesięcznej może dochodzić do zrostów tylnych- między tęczówką a soczewką, które unieruchamiają źrenicę.

     W tym króciutkim i powierzchownym opisie pragnę jedynie zaznaczyć, że istnieje wiele różnych chorób oka, które wymagają niekiedy długotrwałego i skomplikowanego leczenia i monitorowania. Niekiedy konieczna jest także hospitalizacja, chociażby ze względu na podawanie niektórych leków w odstępach godzinnych w pierwszej fazie leczenia.

     Istnieją także pewne bardzo indywidualne cechy anatomii i fizjologii oka koni, które bezwzględnie wymagają leczenia przez lekarza hipiatrię. Często w swojej praktyce spotkałam się z konsultacjami przez lekarzy medycyny okulistów. Z całym szacunkiem dla ich wiedzy jest to zupełnie niedopuszczalne i prowadzi do nieporozumień między lekarzem weterynarii a właścicielem.

     Okulistyka to nowa dziedzina wiedzy w weterynarii. Poważniejsze choroby oka wymagają konsultacji specjalisty, odpowiedniego leczenia farmakologicznego i operacyjnego. Oczywiście zwykłe zapalenie spojówek nie wymaga od razu leczenia przez specjalistę, ale jeśli powtarza się ono kilka razy należy wykonać pełne badanie okulistyczne. Polega ono na oglądaniu oka z zewnątrz i na obejrzeniu wnętrza oka. Jeśli nie widać wnętrza oka przez rogówkę wykonuje się USG gałki ocznej. Jest to bardzo cenne badanie, które wnosi wiele informacji. Oko nie stanowi odrębnego narządu tylko jest elementem całego organizmu i niekiedy choroby oka to jedynie objaw choroby ogólnej. Na przykład nagła obustronna ślepota może być skutkiem zmian rozrostowych w czaszce a nie ma nic wspólnego z okiem. Dlatego nie skupiamy naszej uwagi jedynie na oku, ale traktujemy je jako element całego mechanizmu.

Autor: Lek. Wet. Anna-Cisło, anna.cislo@qnwortal.com, +48 508 176 337







Wydrukowano z serwisu Jeździeckiego Centrum Informacyjnego
Adres artykułu http://www.qnwortal.com/artykul_1188